Çocuk büyütmek dünyanın hem en güzel hem de en zor işi. Özellikle bir yaşından sonra kaygılarınız daha da artıyor, neyse ki her şeyin bir çaresi var

Büyüdükçe dertleri de büyüyor aslında, bazen kızımın bebeklik günlerini gerçekten özlüyorum. Hani sütünü emip, sessizce uykuya daldığı, gündüzleri oturduğu yerden etrafı dikkatle izleyip küçücük oyunlarla mutlu olduğu günleri... Şimdi öyle mi? Ne yerinde duruyor, ne uyumak istiyor, elleri de her yere uzanıyor... Hoşlandığı ve hoşlanmadığı şeyler de cabası, öyle her istediğinizi yaptıramıyorsunuz. Uzmanlar buna 'kişilik oluşması' diyor ve her çocuğun ayrı karaktere sahip olduğunu bize hatırlatıyor. Bir buçuk-iki yaş aralığında çocuklarla ilgili her annenin de endişeleri aşağı yukarı benzer oluyor. İngiliz Prof. Dr. Lesley Regan, Your Growing Toddler kitabında, annelerin bazı sorularını şöyle yanıtlıyor...

Kızım çok utangaç
- 18 aylık kızım iyi tanıdığı insanlarla bile kaynaşmakta isteksiz ve eğer bir yabancı ona yaklaşırsa donup kalıyor ve elleriyle yüzünü saklıyor. Bu utangaçlığını yenmesini nasıl sağlayabilirim?
- Çocuklar da dahil hepimizin farklı kişilikleri var. Bazı insanlar diğerlerine oranla daha utangaç veya içe kapanık olabilir ve minik kızınız da hâlâ ayrılık kaygısıyla boğuşuyor olabilir. Sosyalleşmeye zorlamak yerine onun için çok bunaltıcı olmayan ortamlar ayarlamaya çalışın. Örneğin, tanıdığı bir çocuğu annesiyle birlikte çaya davet edin veya ailevi bir ortamda yakın aile bireyleriyle vakit geçirin. Ona zaman yavaş yavaş kabuğundan çıkacaktır.

Ne dediği anlaşılmıyor
- Oğlum çok girişken ama konuştuğu zaman dediklerinin hiçbiri anlaşılmıyor. Çok sayıda kulak enfeksiyonu geçirdi ve beni düzgün duyup duyamadığından emin olamıyorum. Ne yapmalıyım?
- Çocukların ilk kelimelerini 18'inci ay civarında söylemeleri normaldir ama normal gelişim aralığı çok geniştir ve aslında bunlar sadece çocuğunuzun daha hazır olmadığını gösteriyor. Ancak çocuğunuz tekrarlayan kulak enfeksiyonları geçirdiği için bir duyma testi yaptırmanızda yarar var. Bu yüzden onu vakit kaybetmeden bir doktora götürün. Eğer duymasında bir sorun yoksa doktorunuz sizinle birlikte çocuğunuzun gelişimini değerlendirebilir ve eğer gerek görürse, başka testler isteyebilir.

Oğlum hiperaktif mi?
- 20 aylık oğlum sürekli koşturup duruyor, beni dinlemiyor ve hiçbir şeye birkaç dakikadan fazla konsantre olamıyor. Acaba hiperaktif olabilir mi?
- Tüm çocuklar gibi oğlunuzun da bitmek tükenmek bilmeyen bir enerjisi var gibi görünüyor ama bu onun hiperaktif olduğu anlamına gelmez. Tanı konulacak bir sorunu olsun olmasın, hareketli ve size karşı gelen bir çocukla başa çıkmak çok yorucu olabilir ama yapabileceğiniz çeşitli şeyler var. Öncelikle olabildiğince sakin bir hayat yaşayın ve bir düzen oturtun. Bu şekilde oğlunuz kendini güvende hissedecek ve daha kolay konsantre olacaktır. Sizi dinlediğinde onu övün ve dinlemediğinde ilgisini çekmeye çalışın. Etrafta boş boş koşuşturmasını önlemek için ona yapacak iş verin. Her gün düzenli olarak parka götürün, çocukların yakamadıkları takdirde kontrolden çıkmalarını sağlayan bir enerjileri vardır. Bazı anne babalar çocuklarının şekerli besinler yedikten sonra hiperaktif olduğuna dair yeminler etmektedir. Çok fazla şeker yemesinden kaçınmak pek çok nedenden dolayı doğru bir karar olsa da şekerin hiperaktiviteye yol açtığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Genellikle aşırı şeker alımı, çocukların zaten heyecanlı ve mutlu olduğu ödül alma veya doğum günü partileri gibi olaylarla ilişkilendirilmiştir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite sorunu olarak bilinen hiperaktifliğin çok küçük çocuklarda teşhis edilmesi ender rastlanan bir durumdur. Ancak eğer çocuğunuz çok az uyuyorsa, öfke nöbetlerine meyilli ve yaşıtlarına oranla daha asi veya huysuzsa, endişelerinizi doktorunuzla paylaşın.

Yemeğine şeker katmalı mıyım?
- Çocuğum ağzının tadını biliyor ve tatlıyı çok seviyor ama yemeğine şeker katmak doğru mu?
- Çocuğunuzun ekstra şekere ihtiyacı yoktur. Meyve ve sebzelerde şeker vardır ve süt gibi diğer gıdalar da doğal bir biçimde tatlıdır. Eğer bu yaşta çocuğunuza verdiğiniz (toz ve küp şeker gibi) işlenmiş şekeri beslenmesinden çıkarabilirseniz, ileride sağlıklı gıdalardan hoşlanmasını sağlayan iyi alışkanlıklar için doğru bir adım atmış olursunuz. Yoğurt ve krem peynirleri meyve püresiyle tatlandırabilir ve tatlıları da işlenmiş şekere alternatif olarak elma suyu veya pekmezle yapabilirsiniz. 12'nci aydan sonra bal yemesi uygundur ama bu da dişleri için şeker kadar zararlıdır. Aynı şekilde şeker oranı yüzde 38 olan tahıl gevreklerine de dikkat etmek gerekir.

Kızımı nasıl sakinleştireceğim?
- 17 aylık kızımız sakinleşmişken onu yatağına koymaya kalktığımda tekrar hareketleniyor. Akşamları onu nasıl sakinleştirebilirim?
- Çocuğunuzun gece yatma saatinin gün içindeki düzeninize nasıl oturduğunu gözden geçirin. Eğer onu biriniz veya ikiniz de eve geldikten kısa süre sonra yatırmaya çalışıyorsanız, sizi gördüğü için depreşen heyecanı ve onu hemen yatağa yatırmaktan duyduğunuz suçluluk duygularının birleşiminden doğan bir kargaşa yaşayabilirsiniz. Hem mantıklı hem de çocuğunuzun uyumadan önce sizinle biraz vakit geçirebilmesini sağlayan bir uyku zamanı belirleyin. Onu çok erken yatırmamaya özen gösterin, eğer yeterince yorgun değilse sakinleşmeyecektir. Aynı şekilde eğer çok yorgunsa da uykuya dalmakta zorlanabilir, pek çok çocuk dinlenme noktasını geçirince manik olabilir ve kontrolden çıkabilir. Eğer sorun buysa gündüz daha uzun uyuması veya gece daha erken yatması faydalı olabilir. Yatma vaktinden önce hareketli oyunlar oynamaktan kaçının çünkü sonra sakinleşmesi güç olacaktır. Yatma vakti konusunda kesin ve açık olmak yararlı olabilir, bunu her gece aynı hikâyeyi okuyarak sağlayabilirsiniz, böylece uyku vaktinin geldiği mesajını alacaktır. Buradaki amaç, banyo, masal, şarkı ve uyku gibi birbirini izleyen olaylarla dinlenmesini sağlamaktır. Çocukların kendi başına uyumasına yardımcı teknikler bebeklerinkiyle aynıdır. Sizin çocuğunuzun farkı, sizi muhabbete tutma veya şirinlik yaparak oyun oynamayı sağlama konusunda daha deneyimli olmasıdır! Taviz vermeyin. Eğer size ihtiyacı varsa veya üzgünse yanına dönün ama yatağına yattıktan sonra sıkıcı olmaya özen gösterin. Onu yatırdıktan sonra iyi geceler deyin ve öpün. Buradaki mesaj, size ihtiyacı olduğunda yanında olacağınız ama yatma vaktinden sonra sıkıcılaştığınız ve yarına kadar eğlenceli olmayacağınızdır.